على ابو الحسنى ( منذر )
26
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )
بر حال وى رقّت مىآورد و كفشى براى او تهيه كرده و به وى مىدهد . سيد نيز مىپذيرد . فرداى آن روز ، اما ، سيد نزد فرد مزبور مىآيد و با تشكر و عذرخواهى ، كفش را به او بازمىگرداند . او از سيد مىپرسد : چرا كفش را برايم پس آوردهاى و آن را نمىپوشى ؟ سيد مىگويد : - من هنگام آمدن به مدرسه ، در راه ، شعر « الفيّه » ( در دانش نحو ) را از بر مىكنم و همهء هوش و حواسم معطوف به حفظكردن اين منظومهء نحوى است . ولى با اين خدمتى كه شما به من كردهايد ، ناچارم به حدود دكان شما كه مىرسم حواسم را جمع كنم تا سلامكردن به شما را فراموش نكنم . و اين ، براى من مشكل است ، چون ششدانگ حواسم متوجه الفيّه است . لذا تمنا دارم كه هديهتان را از من پس بگيريد و مرا از اين محذور خلاصى بخشيد ! بازرگان ياد شده مىگويد : پسرم ، اين چه حرفى است كه مىزنى ؟ ! كفش مال خودت باشد و به ما هم لازم نيست سلام كنى ! « 1 » 3 . مشهد تحصيل « سطح » يعنى دورهء متوسطهء تحصيلات علمى حوزه - كه در آن روزگار با خواندن « رسائل » شيخ انصارى پايان مىيافت - در يزد رو به اتمام بود ، اما همت بلند و روح تعالىجوى سيد ، در جا زدن در اين مقام را برنمىتافت و خواهان اوج به مدارج علمى عاليتر بود . بدينجهت ، علىرغم اصرار بستگان خويش جهت برگشت به زادبوم خويش ( كسنويه ) ، باوجود تنگدستى بار سفر بست و عازم شهر اصفهان گرديد كه بدان روزگار ، از حيث علمى ، حوزهء مركزى ايران محسوب مىشد و با حوزهء نجف كوس رقابت مىزد . « 2 » منابع شرححال سيد ، نوعا محل تحصيل وى پس از يزد را ، اصفهان ثبت كردهاند ،
--> ( 1 ) . داستان فوق را حجة الاسلام حاج شيخ رضا خانى ، از روحانيون محترم يزد ، در آذر 1375 شمسى ( به نقل از آيت اللّه حاج سيد جواد مدرسى طباطبايى يا اخوى بزرگ ايشان ، مرحوم آيت اللّه حاج سيد محمد مدرسى طباطبايى - ترديد از ايشان است ) براى اينجانب راقم سطور نقل كردند . ( 2 ) . استاد حاج شيخ على پناه اشتهاردى ، از اصحاب علمى مرحوم آيت اللّه بروجردى ، در رجب 1410 ق به اين بنده اظهار داشتند كه : مرحوم بروجردى گاهى كه ، به مناسبت ، از گذشتهها صحبت مىشد مىفرمودند : عمدهء تحصيلات من در حوزهء اصفهان بوده است و چند سالى هم براى درك محضر اساتيد نجف به نجف رفتم ، اما زياده بر آنچه كه در اصفهان به دست آوردم در نجف نيافتم .